TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ) | |
| Kod | TB593 |
| Ad | Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Ekstraksiyon Teknolojileri |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi MUZAFFER BARUT |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin sonunda öğrenciler tıbbi ve aromatik bitkilerde kullanılan başlıca ekstraksiyon teknolojilerinin temel prensiplerini, proses değişkenlerini, kullanılan ekipmanları, verim ve kalite ölçütlerini açıklar.
Dersin İçeriği
Bu ders tıbbi ve aromatik bitkilerde, bitkisel drogların ekstraksiyona hazırlanması, çözücü seçimi, klasik ekstraksiyon yöntemleri (maserasyon, infüzyon, dekoksiyon, perkolasyon, Soxhlet), modern ekstraksiyon yöntemleri (ultrason destekli, mikrodalga destekli, basınçlı sıvı ekstraksiyonu, süperkritik akışkan ekstraksiyonu, enzim destekli ekstraksiyon), proses optimizasyonu, ekstraktların standardizasyonu, uçucu yağ ve oleoresin elde etme yaklaşımları hakkında bilgileri içermektedir.
Dersin Ön Koşulu
Ön koşul bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Ders notu öğrencilerin maillerine gönderiliyor.
Notlar
United Nations Industrial Development Organization, Handa, S. S., Khanuja, S. P. S., Longo, G., & Rakesh, D. D. (2008). Extraction technologies for medicinal and aromatic plants. Earth, environmental and marine sciences and technologies. Chemat, F., & Strube, J. (Eds.). (2015). Green extraction of natural products: theory and practice. John Wiley & Sons. Ibanez, E., Herrero, M., Martin-Alvarez, P. J., Senorans, F. J., Reglero, G., Cifuentes, A., & Turner, C. (2006). Modern extraction techniques: food and agricultural samples. ACS Press, 926, 50-65. Harborne, A. J. (1998). Phytochemical methods a guide to modern techniques of plant analysis. springer science & business media.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Tıbbi ve aromatik bitkilerde ekstraksiyonla ilişkili temel kavramları açıklar. |
| ÖÇ02 | Klasik ekstraksiyon yöntemlerinin çalışma prensiplerini, üstün ve sınırlı yönlerini karşılaştırır. |
| ÖÇ03 | Modern ekstraksiyon tekniklerinin temel prensiplerini ve uygulama alanlarını açıklar. |
| ÖÇ04 | Çözücü seçimi, sıcaklık, süre, parçacık boyutu, katı/sıvı oranı ve basınç gibi proses değişkenlerinin ekstraksiyona etkisini yorumlar. |
| ÖÇ05 | Belirli bir tıbbi veya aromatik bitki için amaca uygun ekstraksiyon yöntemini seçer. |
| ÖÇ06 | Ekstraksiyon sürecinde verim, seçicilik, saflık, kalite ve stabilite parametrelerini değerlendirir. |
| ÖÇ07 | Uçucu yağ, oleoresin ve fenolik ekstrakt gibi farklı ürün tiplerine uygun proses yaklaşımlarını açıklar. |
| ÖÇ08 | Ekstraktların standardizasyonu ve kalite kontrolünde kullanılan temel ölçütleri açıklar. |
| ÖÇ09 | Çevresel sürdürülebilirlik, yeşil çözücüler ve ekonomik uygulanabilirlik açısından ekstraksiyon proseslerini değerlendirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Tarla Bitkileri alanında bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirerek derinleştirme. | 2 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Tarla Bitkilerinin ilişkili olduğu uzmanlaştığı alanlarda disiplinler arası etkileşimi kavrayabilme. | 2 |
| PÖÇ03 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Tarla Bitkileri alanında son gelişmeler ve temel bilgi kaynaklarına ulaşılabilir ve bunlardan konusu ile ilgili bilgileri alarak derleme mevcut çalışmaları değerlendirerek yeni bir bilgi ve senteze ulaşma bu bilgileri yönlendirilebilir, edindiği bilgileri sürekli kullanma ve mesleğinde sağlayacak uygulamaları takip etme. | 3 |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Tarla Bitkileri alanında uzmanlık düzeyindeki kuramsal ve uygulamalı bilgiyi kullanarak disiplinler arası bilgileri sentezleyerek yorumlayabilme ve yeni bilgi üretebilme. | |
| PÖÇ05 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Tarla Bitkileri ile ilgili sorunları araştırma yöntemlerini kullanarak ve neden-sonuç ilişkisi kurarak çözümleyebilme, liderlik yapabilme yetisi taşır. | |
| PÖÇ06 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Kendi alanında edindiği bilgileri farklı bilim dallarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlayabilme ve yeni bilgiler oluşturabilme, uzmanlık gerektiren sorunları bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak çözümleyebilmek. | |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Kendi alanındaki bir sorunu, bağımsız olarak ortaya koymak, çözüm yöntemi geliştirmek, çözmek, sonuçları değerlendirmek ve gerektiğinde uygulayabilmek. | 2 |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Tarla Bitkileri alanındaki sorunların çözümlenmesini gerektiren ortamlarda önderlik yapabilme. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Kendi alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla analiz edip öğrenmesine yön verebilme ve ileri düzey çalışmaları bağımsız olarak yürütebilmek. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Tarla Bitkileri alanındaki kaynaklara ulaşarak güncel gelişmeleri takip ederek, kendi çalışmalarını, nicel ve nitel veriler ile destekleyerek alanındaki ve alan dışındaki gruplara, yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli biçimde aktarabilme. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sosyal ilişkileri ve bu ilişkileri yönlendiren normları eleştirel bir bakış açısı ile inceleyebilme, geliştirebilme ve gerektiğinde değiştirmek üzere harekete geçebilme. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Bir yabancı dili, yabancı dilde yazılmış bir makaleyi anlayacak ve çevirebilecek düzeyde bilmek. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Kendi alanı ile ilgili konularda strateji, politika ve uygulama planları geliştirebilme ve elde edilen sonuçları, kalite süreçleri çerçevesinde değerlendirebilme. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Temel kavramlar, ekstraksiyonun tıbbi ve aromatik bitkilerde önemi | İlgili temel kavramların gözden geçirilmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 2 | Tıbbi ve aromatik bitkilerde başlıca sekonder metabolitler ve hedef bileşikler | Önerilen kaynakların okunması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 3 | Bitkisel materyalin ekstraksiyona hazırlanması: hasat sonrası işlemler, kurutma, öğütme, depolama | Makale inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 4 | Çözücü seçimi, polarite, çözünürlük, katı-sıvı dengesi ve temel kütle transferi ilkeleri | Kaynak okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 5 | Klasik ekstraksiyon teknikleri I: maserasyon, infüzyon, dekoksiyon | Yöntem özetleri hazırlanması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 6 | Klasik ekstraksiyon teknikleri II: perkolasyon, Soxhlet, hidrodistilasyon | Literatür taraması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 7 | Modern ekstraksiyon teknikleri I: ultrason destekli ve mikrodalga destekli ekstraksiyon | Makale okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
|
| 9 | Modern ekstraksiyon teknikleri II: basınçlı sıvı ekstraksiyonu, enzim destekli ekstraksiyon | Kaynak okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 10 | Süperkritik akışkan ekstraksiyonu ve yeşil ekstraksiyon yaklaşımları | Makale inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 11 | Proses parametreleri ve optimizasyon: süre, sıcaklık, basınç, çözücü oranı, parçacık boyutu | Parametre örnekleri inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 12 | Ekstraktlarda verim, kalite, standardizasyon ve kalite kontrol | Analitik değerlendirme örnekleri okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 13 | Uçucu yağ, oleoresin ve fenolik ekstrakt üretim süreçleri; ürün bazlı karşılaştırmalar | Uygulama örnekleri inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 14 | Endüstriyel uygulamalar, ölçek büyütme, sürdürülebilirlik, ekonomik değerlendirme I | Makale inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 15 | Endüstriyel uygulamalar, ölçek büyütme, sürdürülebilirlik, ekonomik değerlendirme II | Makale inceleme | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 157 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,28 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||