TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ (YL) (İNGİLİZCE) | |
| Kod | EE517 |
| Ad | Cybersecurity in Smart Grids and EV Charging |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. MEHMET TÜMAY |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Akıllı şebekeler ve elektrikli araç şarj altyapılarında siber güvenlik risklerini, tehdit modellerini ve korunma yöntemlerini kapsamlı şekilde incelemeyi amaçlar. Özellikle enerji sistemleri ile bilgi teknolojilerinin kesişiminde yer alan OT/IT entegrasyonunun güvenliği üzerinde durulur
Dersin İçeriği
Akıllı şebeke mimarisi ve bileşenleri EV şarj altyapısı ve sistem mimarisi Siber güvenlik temelleri: CIA triadı (Confidentiality, Integrity, Availability) Tehdit, zafiyet ve risk kavramları Enerji sistemlerinde saldırı türleri: DoS / DDoS Man-in-the-Middle (MitM) Replay saldırıları False Data Injection (FDI) OT vs IT güvenliği SCADA ve ICS güvenliği EV şarj sistemlerinde güvenlik: OCPP güvenliği ISO 15118 ve Plug & Charge güvenliği Kriptografi: Simetrik / asimetrik şifreleme TLS/SSL PKI altyapısı Kimlik doğrulama ve yetkilendirme (OAuth, ertificates) Ağ güvenliği: Firewall, IDS/IPS Anomali tespiti: Makine öğrenmesi tabanlı yöntemler Güvenli mimari tasarım: Zero Trust Defense-in-depth Standartlar: IEC 62351 ISO/IEC 27001 NIST Cybersecurity Framework
Dersin Ön Koşulu
Temel güç sistemleri Bilgisayar ağları (tercihen) Programlama bilgisi
Kaynaklar
NIST – Cybersecurity Framework Eric D. Knapp – Industrial Network Security
Notlar
International Electrotechnical Commission – IEC 62351 standardı International Organization for Standardization – ISO/IEC 27001
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Akıllı şebeke mimarisinde siber güvenlik risklerini analiz eder |
| ÖÇ02 | EV şarj altyapısındaki saldırı yüzeylerini tanımlar |
| ÖÇ03 | OT (Operational Technology) ve IT güvenlik yaklaşımlarını karşılaştırır |
| ÖÇ04 | Kriptografik protokolleri enerji sistemlerine uygular |
| ÖÇ05 | Şarj protokollerinin (OCPP, ISO 15118) güvenlik açıklarını değerlendirir |
| ÖÇ06 | Anomali tespiti ve saldırı algılama yöntemleri geliştirir |
| ÖÇ07 | Güvenli sistem mimarisi tasarlar |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Elektrik-elektronik mühendisliğinin temellerini oluşturan dalların en az birinde, bilgi düzeyini lisans düzeyinin ötesine çıkararak uzmanlaşabilme. | |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlaştığı alanın içerdiği tüm konuların birlikte oluşturduğu bütünlüğü kavrayabilme. | |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlaştığı alandaki mevcut bilimsel literatüre hakim olabilme ve takip edebilme | |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanının, ilişkili olduğu diğer dallarla olan disiplinlerarası etkileşimini kavrayabilme | |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Kuramsal veya deneysel çalışma yapma becerisine sahip olabilme | |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Araştırma sonucunda edinilen bilgileri derleyerek bütünlüklü bir bilimsel metin oluşturabilme | |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Tez konusu üzerinde, danışmanının belirlediği çerçeve içinde, konunun gerektirdiği mantıksal bütünlüğe uygun olarak, programlı bir şekilde çalışabilme. | |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bilimsel veri tabanlarında literatür araştırması yapabilme; özelde, veri tabanlarını uygun ve doğru şekilde tarama ve listelenen unsurları değerlendirme, kategorize edebilme. | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlık alanında İngilizce olarak yazılmış bir bilimsel metni rahatlıkla okuyup anlayacak düzeyde İngilizce bilme | |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Uzmanlıştığı konudaki bilgileri, bir sunum formatında derleyip, anlaşılır ve etkin bir şekilde sunabilme. | |
| PÖÇ11 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bildiği bir programlama dilinde genelde belirli bir amaca yönelik, özelde uzmanlık alanı ile ilgili olan bir bilgisayar programı yazabilme | |
| PÖÇ12 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanı ile ilgili sorunların çözümlenmesini gerektiren ortamlarda yol gösterici olabilme, insiyatif alabilme | 5 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Uygun bir dil ve tarz ile insanlarla iletişim kurabilme | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Uzmanlık alanı ile ilgili konularda proje, politika, süreç üretebilme ve bu öğeleri değerlendirme | 5 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Mevcut araştırma deneyimine dayanarak yeni konularda da araştırma yapabilme |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Akıllı şebekelere giriş ve mimari | Akıllı şebekelere giriş ve mimari | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 2 | EV şarj altyapısı ve veri akışı | EV şarj altyapısı ve veri akışı | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 3 | Siber güvenlik temelleri (CIA triadı) | Siber güvenlik temelleri (CIA triadı) | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 4 | Tehdit modelleme ve risk analizi | Tehdit modelleme ve risk analizi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 5 | Enerji sistemlerinde saldırı türleri | Enerji sistemlerinde saldırı türleri | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 6 | SCADA ve ICS güvenliği | SCADA ve ICS güvenliği | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | OT vs IT güvenlik yaklaşımları | OT vs IT güvenlik yaklaşımları | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Proje / Tasarım, Performans Değerlendirmesi |
|
| 9 | Kriptografi temelleri | Kriptografi temelleri | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 10 | TLS, PKI ve sertifika yönetimi | TLS, PKI ve sertifika yönetimi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 11 | EV şarj protokollerinde güvenlik (OCPP, ISO 15118) | EV şarj protokollerinde güvenlik (OCPP, ISO 15118) | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Ağ güvenliği ve IDS/IPS sistemleri | Ağ güvenliği ve IDS/IPS sistemleri | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 13 | Anomali tespiti (ML tabanlı) | Anomali tespiti (ML tabanlı) | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 14 | Güvenli sistem mimarisi tasarımı | Güvenli sistem mimarisi tasarımı | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 15 | Proje sunumları | Proje sunumları | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Proje / Tasarım, Performans Değerlendirmesi |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 5 | 16 | 80 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 6 | 3 | 18 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 2 | 2 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 144 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,76 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||