TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ |
| ZOOTEKNİ (YL) | |
| Kod | ZO697 |
| Ad | Arı Spermi Değerlendirme ve Dondurma |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Yüksek Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi Ali Galip ÖNAL |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, bal arısında (Apis mellifera) drone sperminin toplanması, laboratuvar koşullarında standartlaştırılması, kalite parametrelerinin (konsantrasyon, motilite, canlılık ve fonksiyonel bütünlük) güvenilir yöntemlerle değerlendirilmesi ve spermateka-benzeri koşullarda saklama ile kriyoprezervasyon süreçlerinin (soğutma–dondurma–çözme) uygulanması konusunda öğrencilere uygulamalı yetkinlik kazandırmaktır.
Dersin İçeriği
Bu ders, bal arısında (Apis mellifera) drone sperminin toplanması, laboratuvar koşullarında standardize edilmesi, değerlendirilmesi ve kriyoprezervasyonuna odaklanır. Ders kapsamında semen kabul kriterleri, örnek hazırlama ve kalite kontrol (sıcaklık, pH, ozmolalite), konsantrasyon ve motilite ölçümleri ile canlılık, membran bütünlüğü ve gerektiğinde akrozom/mitokondri fonksiyonu ve DNA bütünlüğü gibi fonksiyonel testler ele alınır. Ayrıca spermateka-benzeri koşullarda kısa/orta süreli saklama yaklaşımları, uygun sulandırıcı/CPA seçimi, soğutma–dondurma–çözme prensipleri ve protokolleri, çözme sonrası kalite değerlendirmesi, verilerin kayıt–izlenebilirlik esaslarına göre raporlanması ve yaygın sorunların (kontaminasyon, pH drift, düşük post-thaw canlılık/motilite) sistematik olarak giderilmesi uygulamalı örnekler üzerinden öğretilir
Dersin Ön Koşulu
YOK
Kaynaklar
Laidlaw, H.H. & Page, R.E. — Instrumental Insemination of Honey Bee Queens Winston, M.L. — The Biology of the Honey Bee
Notlar
Laidlaw, H.H. & Page, R.E. — Instrumental Insemination of Honey Bee Queens Winston, M.L. — The Biology of the Honey Bee
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Drone semenini doğru şekilde toplar, örnek kabul kriterlerini uygular ve kontaminasyonu önler. |
| ÖÇ02 | Motilite ve konsantrasyonu standart protokolle ölçer; doğru dilüsyon/doz hesapları yapar. |
| ÖÇ03 | Spermateka-benzeri koşullarda saklama parametrelerini (pH, ozmolalite, O₂/CO₂) seçer ve uygular. |
| ÖÇ04 | Canlı/ölü ve membran bütünlüğü (ve gerektiğinde mitokondri) testlerini uygular ve QC ile doğrular. |
| ÖÇ05 | Kriyoprezervasyon (CPA seçimi, dengeleme, dondurma–çözme) süreçlerini uygular; post-thaw kaliteyi değerlendirip raporlar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Lisans eğitimi sonrası, hayvan yetiştirme ve ıslahı, yemler ve hayvan besleme, biyometri ve genetik bilim dallarından birinde bilgi birikimini artırır | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farklı disiplinler arasındaki etkileşimi kavrar | 3 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Zootekni bilim alanı için stratejik yaklaşımlar geliştirebilme ve bölgesel, ulusal ya da uluslararası çözüm üreteilme becerisini kazanır | 3 |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Zootekni bilimindeki verileri kullanarak bilimsel yöntemlerle bilgiyi geliştirebilme, bilimsel, toplumsal ve etik sorumluluk bilinci ile bu bilgileri kullanabilme becerisini kazanır | 3 |
| PÖÇ05 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Zootekni bilim alanının gerektirdiği bilgisayar yazılım ve donanım bilgisi ile bilişim teknolejilerini kullanabilme ve geliştirebilme becerisini kazanır | |
| PÖÇ06 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Kendi çalışmalarını ya da Zootekni bilim alanındaki güncel gelişmeleri alanındaki veya diğer bilim alanlarındaki gruplara yazılı, sözlü ve görsel olarak aktarabilme becerisini kazanır | 3 |
| PÖÇ07 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Hayvansal ürünlerin kalite süreçlerini değerlendirme becerisini kazanır | 3 |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Hayvansal üretimin, değişen ekonomik ve toplumsal koşullara uygun şekilde dinamik kalmasını sağlayacak yeteneği kazanır | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Ulusal ve uluslararası güncel sorunları takip edebilme, yaşam boyu öğrenme, bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeleri izleyebilme, kendini sürekli olarak yenileyebilme ve yenilikleri hayvansal üretime aktarabilme becerisini kazanır | 3 |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Hayvansal ürünler ile insan sağlığı ve toplum refahı arasındaki ilişkiyi özümser |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Bal arısında (Apis mellifera) drone–queen üreme biyolojisini ve spermateka fizyolojisini YT/kriyoprezervasyon bağlamında açıklar. | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 2 | Etik/biyogüvenlik, standart kayıt formları, örnek izlenebilirliği | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 3 | Semen toplama (mukus kontaminasyonu, hacim, sıcaklık yönetimi) | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 4 | Temel semen parametreleri: hacim–konsantrasyon–kontaminasyon kriterleri | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 5 | Motilite değerlendirmesini standart protokole göre gerçekleştirir ve sonuçları yorumlar. | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 6 | Konsantrasyon hesapları (hemositometre/optik) + dilüsyon tasarımı | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 7 | Canlı/ölü boyama (SYBR/PI veya alternatif) + sayım QC | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 8 | Ara Sınavlar | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Ödev, Sözlü Sınav |
| 9 | Membran fonksiyonu (HOST uyarlanması) + morfoloji | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 10 | Saklama biyolojisi: spermateka-benzeri ortam, pH–osmolalite–O₂/CO₂ | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 11 | Kriyobiyoloji temelleri: CPA, soğutma hızı, buz/ozmotik hasar | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 12 | Dondurma protokolü (straw/kapiler/mini tüp), box-freezing vs programlı | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 13 | Çözme sonrası testler + “gentle selection” (gradyan/swim-down) | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 14 | Öğrenci mini-projeleri + SOP/rapor sunumu | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 15 | Öğrenci mini-projeleri 2 + SOP/rapor sunumu | Ders Kaynakları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav, Ödev |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders Kaynakları | Ölçme Yöntemleri: Sözlü Sınav, Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 1 | 14 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 3 | 24 | 72 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 1 | 1 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 144 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,76 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||