TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ |
| ARKEOLOJİ PR. | |
| Kod | AR267 |
| Ad | Çevresel Arkeoloji |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 3. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 5 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Arş.Gör. Dr. İlkay AKLAN |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, çevre değişimleri ile kültür tarihi arasındaki ilişkiyi açıklamak ve öğrencilerin geçmiş toplumların doğayla ilişkilerini analiz edebilme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.
Dersin İçeriği
Çevresel Arkeoloji dersi, tarih boyunca insan ile çevre arasındaki etkileşimleri ele alır; iklim değişimleri ve arkeolojik çevre verilerini inceleyerek toplumların doğaya uyumunu ve kültürel dönüşümlerini değerlendirir. Ders, yöntem ve analiz tekniklerini tanıtarak çevresel değişimlerin ekonomik, toplumsal ve teknolojik yapılar üzerindeki etkilerini ortaya koyar.
Dersin Ön Koşulu
Yok
Kaynaklar
Willey, G. R. (1968). Settlement archaeology: An appraisal. In Chang, K. (ed.), Settlement Patterns, National Books Press, Palo Alto, pp. 208-226., Wilkinson, T. J. (2000). Regional approaches to Mesopotamian Archaeology: The contribution of archaeological surveys. Journal of Archaeological Research 8:219-267, C. Turney, M. Canti, N. Branch, & P. Clark, (2014). Environmental archaeology: Theoretical and practical approaches. Routledge., O. Özbek, (2012). Sea level changes and prehistoric sites on the coasts of Southern Turkish Thrace, 12,000–6000 BP. Quaternary International, 261, 162-175., Adams R. M. (1965). Land Behind Baghdad: A History of Settlement on the Diyala Plains. University of Chicago Press, Chicago., A. Konak, & M. N. Yalçin, (2025). Environmental and cultural impacts of the 8.2 ka event in Yenikapı (İstanbul/Türkiye). Turkish Journal of Earth Sciences, 34(2), 198-210.
Notlar
E. Asouti, (2009). The relationship between Early Holocene climate change and Neolithic settlement in Central Anatolia, Turkey: current issues and prospects for future research. Documenta Praehistorica, 36, 1-5., Adams R. M. (1981). Heartland of Cities: Sur.eys of Ancient Settlement and Land Use on the Central Floodplain of the Euphrates. University of Chicago Press, Chicago., RAPP, G. & HILL, C. R., (1998). Geoarchaeology, Earth-science approach to archaeological interpretation, Yale University Press.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Çevresel arkeolojinin temel bilgilerini, kapsamını ve yöntemini kavrar. |
| ÖÇ02 | Çevresel arkeolojide yaygın olarak kullanılan yöntemleri ve analizleri sınıflandırır. |
| ÖÇ03 | Disiplinler arası çalışmaların önemini ve yöntemlerini açıklar. |
| ÖÇ04 | Arkeolojik alanlardan veri toplama tekniklerini kavrar. |
| ÖÇ05 | İklimin tanımını ve tarih öncesi dönemlerde yaşanan iklim değişikliklerinin insan yaşamına olan etkisini açıklar. |
| ÖÇ06 | Jeomorfolojik değişimlerin yerleşmelere etkisini örneklerle açıklar. |
| ÖÇ07 | İnsan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkisini değerlendirir. |
| ÖÇ08 | Arkeolojinin bir alt dalı olarak insan-çevre ilişkisini eleştirel olarak yorumlar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Arkeolojinin temel bilgilerini ve ileri düzeydeki uygulamalı bilgileri kavrar. | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Arkeolojinin bilimsel ve uygulama alanlarına yönelik ileri düzey bilgileri, bilimsel sonuçları ve problemleri açıklar. | 4 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Arkeolojik veri ve materyali kronolojik olarak sınıflandırır. | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeolojik materyalin stil özelliklerini inceler. | |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeoloji mesleği içinde kazandığı tüm becerileri ulusal ve evrensel ihtiyaçlar doğrultusunda topluma ve insanlığa hizmet için kullanır. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeolojide edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri bütüncül bir bakış açısı ile yorumlar. | 4 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Arkeolojik verileri görsel ve sözel çerçevede teknolojik araçları da kullanarak kayıt altına alır. | |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Arkeolojik sit alanlarındaki arazi çalışmalarında (kazı ve yüzey araştırmaları) ve projelerde sorumluluk alır. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Arkeolojik verilerin yazılı ve görsel olarak değerlendirildiği laboratuvar ortamında bireysel ve ekip çalışması yapar. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Mesleki alanda edindiği bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Mesleki ve bireysel gelişimi içinde bilimsel, sosyal, sanatsal ve kültürel alanlarda yaşam boyu gelişim prensibi ile kendini sürekli geliştirir. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Türkçe ve yabancı dili kullanarak alanı ile ilgili bilgileri uzman veya uzman olmayan kişilerle paylaşır. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Mesleki ve etik sorumluluk bilincine sahip olur. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Tarihi ve kültürel mirası korur. | |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Farklı disiplinlerle problem çözmeye yönelik ortak çalışmalar düzenler. | 4 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin tanımı, kapsamı ve kaynakça tanıtımı | Tanıtım | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 2 | Çevresel arkeolojide değerlendirme yöntemleri | C. Turney, M. Canti, N. Branch, & P. Clark, (2014). Environmental archaeology: Theoretical and practical approaches. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 3 | İnsan, çevre ve kültür ilişkisi | C. Turney, M. Canti, N. Branch, & P. Clark, (2014). Environmental archaeology: Theoretical and practical approaches. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 4 | Paleoiklim | E. Asouti, (2009). The relationship between Early Holocene climate change and Neolithic settlement in Central Anatolia, Turkey: current issues and prospects for future research. Documenta Praehistorica, 36, 1-5. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 5 | Jeoarkeolojiye giriş | RAPP, G. & HILL, C. R., (1998). Geoarchaeology, Earth-science approach to archaeological interpretation, Yale University Press. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 6 | Çevresel arkeoloji: Jeoarkeoloji | RAPP, G. & HILL, C. R., (1998). Geoarchaeology, Earth-science approach to archaeological interpretation, Yale University Press. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | Değerlendirme, güncel yorumlar ve tartışma | Ders notları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Genel Tekrar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Zooarkeolojiye giriş | Gifford-Gonzalez, D. (2018). “An Introduction to Zooarchaeology”, Springer, Switzerland. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 10 | Arkeolojik çalışmalarda Zooarkeolojik verilerin değerlendirilmesi | Gifford-Gonzalez, D. (2018). “An Introduction to Zooarchaeology”, Springer, Switzerland. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 11 | Arkeobotaniye giriş | Y. S. Erdal vd. (2025) Arkeolojide çok disiplinli yaklaşımlar, Ege Yayınları, İstanbul. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Kazılarda botanik verilerin toplanması ve değerlendirilmesi | Y. S. Erdal vd. (2025) Arkeolojide çok disiplinli yaklaşımlar, Ege Yayınları, İstanbul. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 13 | İnsan kaynaklı çevresel etkiler | Ç. Çlingiroğlu (2023). Antroposen ve yeni insan. Yeni İnsan Yayınevi, İstanbul. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 14 | Çevresel değişimlerin kültürel etkisi | Ç. Çlingiroğlu (2023). Antroposen ve yeni insan. Yeni İnsan Yayınevi, İstanbul. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap |
| 15 | Genel değerlendirme ve tartışma | Ders notları | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Genel Tekrar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Genel Tekrar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 6 | 6 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 120 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 4,80 | ||
| AKTS | 5 AKTS | ||