TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ |
| PSİKOLOJİ PR. | |
| Kod | PSI481 |
| Ad | Afet ve Travma Psikolojisi |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 7. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 5 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi BATTAL GÖKTÜRK GÖK |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Travma ve afet kavramlarının tarihsel ve kuramsal temelleri; travmatik olayların türleri ve sınıflandırılması; travma sonrası stres bozukluğu, akut stres bozukluğu ve diğer travma ilişkili bozukluklar; dünyada ve Türkiye’de afetler; ulusal afet yapılanması, afete hazırlık, AFAD, TAMP ve TARAP; afetin aşamaları ve psikososyal etkisi; afet psikolojisinin temel ilkeleri ve psikososyal müdahale yaklaşımları; psikolojik ilk yardım ve krize müdahale; çocuk ve ergenlerde travma; kanıta dayalı travma tedavileri (BDT, EMDR, uzun süreli maruz bırakma); kayıp ve yas; karmaşık travma; ikincil travmatik stres, eşduyum yorgunluğu, travma sonrası büyüme ve etik konular dersin içeriğini oluşturmaktadır.
Dersin İçeriği
Bu dersin amacı, öğrencilerin travma ve afet kavramlarını çok yönlü olarak ele alabilmelerini sağlamak; travmatik olayların ve afetlerin bireysel ve toplumsal düzeydeki psikolojik etkilerini, ilgili psikopatolojiyi (travma sonrası stres bozukluğu, akut stres bozukluğu, karmaşık travma, kayıp ve yas vb.), kuramsal yaklaşımları, değerlendirme süreçlerini ve kanıta dayalı müdahale yaklaşımlarını bilimsel ve eleştirel bir bakış açısıyla tanıyıp tartışabilmelerini sağlamaktır.
Dersin Ön Koşulu
PSİ303 Psikopatoloji 1 ve PSİ304 Psikopatoloji 2 derslerinden başarılı olmak.
Kaynaklar
Briere, J. N. & Scott, C. (2016). Travma terapisinin ilkeleri: Belirtiler, değerlendirme ve tedavi için bir kılavuz. (B. D. Genç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Notlar
Keser, E. (Ed.). (2021). Kayıp ve yas psikolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Travma ve afet kavramlarını, türlerini ve tarihsel-kuramsal temellerini tanımlar. |
| ÖÇ02 | TSSB, akut stres bozukluğu, karmaşık travma ve diğer travma ilişkili bozuklukların tanı ölçütlerini açıklar. |
| ÖÇ03 | Afet sonrası psikososyal müdahaleyi planlar. |
| ÖÇ04 | Afet ve acil durum alanında çalışmaya bağlı gelişebilecek psikososyal sorunları tahmin eder |
| ÖÇ05 | Travma sonrası psikolojik değerlendirme ilkelerini, klinik görüşme tekniklerini ve standardize ölçüm araçlarını tartışır. |
| ÖÇ06 | Afet ve kriz durumlarında uygulanan psikolojik ilk yardım, krize müdahale ve psikososyal destek yöntemlerini sınıflandırır. |
| ÖÇ07 | Travmaya yönelik kanıta dayalı tedavi yaklaşımlarını (BDT, EMDR, uzun süreli maruz bırakma) karşılaştırır ve etkililik kanıtlarını değerlendirir. |
| ÖÇ08 | İkincil travmatik stres, eşduyum yorgunluğu, travma sonrası büyüme kavramlarını ve travma alanında çalışmanın etik sorumluluklarını açıklar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin kuramsal ve uygulama alanlarına yönelik yaklaşım ve kavramları açıklar | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilimiyle ilgili diğer temel bilim alanlarını (örn., sosyoloji, biyoloji, felsefe) tanır, disiplinler arası ilişkiyi kurarak multidisipliner çalışır. | 3 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin gelişimini tarihsel perspektiften değerlendirir | |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Psikolojinin uygulama alanlarına yönelik kazandığı bilgileri uygular. | 3 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilimsel düşünce anlayışı, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirerek psikolojinin yöntem ve tekniklerine uygular. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İnsanın bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerini bilimsel yöntemlerle çalışır. | 4 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Temel ve uygulamalı psikoloji araştırmalarını yürütür. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Disiplinlerarası ekip içinde psikoloji biliminin yöntem ve tekniklerini uygular. | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilgisini evrensel ve ulusal ihtiyaçlar temelinde topluma ve insanlığa hizmet için kullanır | 5 |
| PÖÇ10 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanı ile ilgili problemlerin çözümünde bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alır | 5 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Yaşam boyu öğrenme ve araştırma bilinci gösterir. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Alanındaki bilgi ve becerilerini etkili bir şekilde uzman ve uzman olmayan kişiler ile paylaşır | 4 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanır. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Toplumun ve dünyanın gündemindeki olaylara/gelişmelere farkındalık gösterir. | 5 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliğinde ifade edilen mesleki duyarlılıkları gösterir. | 5 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin Tanıtımı, Travma ve Afet Çalışmalarının Tarihsel Gelişimi | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 2 | Travma ve Afet: Temel Kavramlar, Tanımlar ve Türler | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 3 | Dünyada ve Türkiye’de Afetler | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 4 | Ulusal Afet Yapılanması: Afete Hazırlık, AFAD, TAMP ve TARAP | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 5 | Afet: Aşamaları ve Psikososyal Etkisi | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 6 | Afetin Psikolojik Etkisinin Doğası: Kaynakların Korunması Kuramı | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 7 | Çocuk ve Ergenlerde Travma: Afetin Etkileri ve Müdahale Yaklaşımları | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 8 | Ara Sınavlar | 1-7. Hafta Konularının Tekrarı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Afetin Travmatik Stres Etkisi: Travmanın dalga etkisi, dolaylı maruz kalanlar ve afet-acil durum çalışanları | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 10 | Travma Sonrası Psikolojik Değerlendirme: Klinik Görüşme ve Ölçüm Araçları | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 11 | Afet Sonrası Psikososyal Müdahaleler: Genel İlkeler | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 12 | Afetlerde Psikolojik İlk Yardım ve Krize Müdahale | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 13 | Kayıp ve Yas | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 14 | Karmaşık TSSB, Çocukluk Çağı Travmaları ve Gelişimsel Travma | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 15 | İkincil Travmatik Stres, Eşduyum Yorgunluğu, Travma Sonrası Büyüme ve Etik Konular | Ön araştırma, okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Beyin Fırtınası |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Tüm Dönemin Tekrarı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Tüm Dönemin Tekrarı | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 16 | 16 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 25 | 25 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 125 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,00 | ||
| AKTS | 5 AKTS | ||