TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ |
| PSİKOLOJİ PR. | |
| Kod | PSI341 |
| Ad | Dijital Çağda Çocuk ve Aile Temelli Önleyici Psikolojik Müdahaleler |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 5. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Lisans Dersi |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi Sezin ANDİÇ BAŞBUĞ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin temel amacı; lisans düzeyindeki psikoloji öğrencilerine ruh sağlığı alanında birincil, ikincil ve üçüncül önleme kavramlarını tanıtmak ve klinik psikolojinin sadece "psikopatoloji oluştuktan sonraki müdahale" sürecinden ibaret olmadığını kavratmaktır. Ders kapsamında öğrenciler; erken çocukluktan gençliğe kadar uzanan gelişimsel krizleri önlemede kanıta dayalı programları, ilişki temelli yaklaşımları ve özellikle dijital çağın getirdiği yeni risklere (problemli ekran kullanımı, dijital yatıştırma) karşı geliştirilen çağdaş önleyici modelleri teorik ve pratik düzeyde inceleyeceklerdir.
Dersin İçeriği
Bu ders, öğrencileri geleneksel klinik müdahalelerin ötesine taşıyarak, gelişimsel sorunlar çerçevesinde risk ve koruyucu faktörleri aile, okul ve toplum sistemleri üzerinden sistemik bir bakış açısıyla ele almaktadır. Temel kavramların ve uluslararası programların incelenmesinin ardından, erken çocuklukta bağlanma ve birlikte/eş düzenleme süreçlerini onarmak için ilişki odaklı yaklaşımların önleyici gücüne odaklanılmaktadır. Dijital yatıştırma ve ekran bağımlılığı gibi modern çağın olası krizleri ve mevcut ebeveyn tutumlarının bu riskler üzerindeki belirleyici rolü tartışılmaktadır. Son aşamada ise problemli ekran kullanımıyla başa çıkmada güncel yaklaşımların çocukların teknolojiyle kaybettikleri bağları eylemsel tekniklerle nasıl yeniden kurabilecekleri ve öz-düzenlemelerinin nasıl destekleneceği aktarılmaktadır.
Dersin Ön Koşulu
Bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Öğretim üyesinin paylaşacağı ders notları ve ilgili makaleler.
Notlar
Landreth, G. L. (2023). Play therapy: The art of the relationship (4th ed.). Routledge. Rapp-Paglicci, L. A., Dulmus, C. N., & Wodarski, J. S. (Eds.). (2004). Handbook of preventive interventions for children and adolescents. John Wiley & Sons.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Klinik psikolojide birincil, ikincil ve üçüncül önleme düzeylerini ayırt edebilir. |
| ÖÇ02 | Gelişimsel psikopatoloji bağlamında risk ve koruyucu faktörleri (aile, okul, dijital çevre) sistemik bir bakış açısıyla değerlendirebilir. |
| ÖÇ03 | Erken çocukluk döneminde oyun ve ebeveynlik temelli yaklaşımların "önleyici" işlevlerini tanımlayabilir. |
| ÖÇ04 | Dijital çağda çocuk ve ergenlerde görülen davranışsal bağımlılık risklerini (dijital yatıştırma) ve bunun nörobilişsel/duygusal (öz-düzenleme) sonuçlarını açıklayabilir. |
| ÖÇ05 | Davranışsal bağımlılıkların önlenmesinde çağdaş çerçeveleri kullanarak, etik sınırlar dahlinde ebeveynlere yönelik yapılandırılmış önleyici psikoeğitim/farkındalık görüşmeleri yapabilir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin kuramsal ve uygulama alanlarına yönelik yaklaşım ve kavramları açıklar | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilimiyle ilgili diğer temel bilim alanlarını (örn., sosyoloji, biyoloji, felsefe) tanır, disiplinler arası ilişkiyi kurarak multidisipliner çalışır. | 2 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikolojinin gelişimini tarihsel perspektiften değerlendirir | 2 |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Psikolojinin uygulama alanlarına yönelik kazandığı bilgileri uygular. | 4 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilimsel düşünce anlayışı, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirerek psikolojinin yöntem ve tekniklerine uygular. | 3 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İnsanın bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçlerini bilimsel yöntemlerle çalışır. | 3 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Temel ve uygulamalı psikoloji araştırmalarını yürütür. | |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Disiplinlerarası ekip içinde psikoloji biliminin yöntem ve tekniklerini uygular. | |
| PÖÇ09 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Psikoloji bilgisini evrensel ve ulusal ihtiyaçlar temelinde topluma ve insanlığa hizmet için kullanır | 4 |
| PÖÇ10 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanı ile ilgili problemlerin çözümünde bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alır | 2 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Yaşam boyu öğrenme ve araştırma bilinci gösterir. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Alanındaki bilgi ve becerilerini etkili bir şekilde uzman ve uzman olmayan kişiler ile paylaşır | 3 |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanır. | |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Toplumun ve dünyanın gündemindeki olaylara/gelişmelere farkındalık gösterir. | 4 |
| PÖÇ15 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliğinde ifade edilen mesleki duyarlılıkları gösterir. | 4 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Ders izlencesinin incelenmesi ve dersin tanıtılması. | Ders izlencesinin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Önleyici Psikolojiye Giriş: Birincil, İkincil ve Üçüncül Koruma Kavramları. Neden "Müdahale" değil de "Önleme"? | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Gelişimsel Psikopatoloji Bağlamında Risk ve Koruyucu Faktörler: Aile, Okul ve Toplum Sistemleri. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Dünyada ve Türkiye'de Önleyici Müdahale Programlarına Genel Bakış (Kanıta dayalı programlar) | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Erken Dönem Riskleri Önlemede Terapötik Bir Araç Olarak Oyun: Oyun Terapisine Önleyici Bir Perspektiften Bakış (Lisans öğrencileri için etik sınırlar ve uygulama farkları). | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama |
| 6 | Filial Terapi ve Ebeveynlik: Aile Bağlarını Güçlendirme ve "Birlikte/Eş Düzenleme" (Co-regulation) Kavramı. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Kopan Bağları Oyunla Onarmak: Bağlanma Temelli Önleyici Senaryolar ve Vaka Tartışmaları. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
|
| 9 | Dijital Çağda Değişen Riskler: Ekran Tüketimi, Dijital Yatıştırma ve Davranışsal Bağımlılıkların Gelişimi. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | Ekran Bağımlılığına Yönelik Mevcut Müdahalelerin Sınırları ve Ebeveyn Tutumlarının Rolü. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Problemli Ekran Kullanımıyla Başa Çıkmada Kavramsal Altyapı ve Dinamikler. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Ekranla Kaybedilen Bağları Yeniden Kurmak ve Öz-Düzenlemeyi Desteklemek. | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma |
| 13 | Önleyici Programlarda Eylem Odaklı ve Nesne Aracılı Tekniklerin Kullanımı (Sınırları keşfetmek, rol kuramı ile empati geliştirmek). | Makale okuma. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Gösterip Yaptırma |
| 14 | Uygulama I - Önleyici Psiko-Eğitim ve Etik Çerçevelendirme | Ders materyallerinin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Gösterip Yaptırma, Grup Çalışması, Rol Oynama |
| 15 | Uygulama II - Materyal Destekli Yapılandırılmış Görüşme Sunumu | Ders materyallerinin incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Grup Çalışması, Rol Oynama |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders materyal ve kaynakları. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ders materyal ve kaynakları. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 1 | 14 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 1 | 5 | 5 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 3 | 3 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 5 | 5 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 83 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,32 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||