TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| ALMAN DİLİ EĞİTİMİ (DR) (ALMANCA) | |
| Kod | ADE813 |
| Ad | Literarische Formen, Erzähltechnologien und Bildung I |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 2-2 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Almanca |
| Seviye | Doktora Dersi |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. MUNİSE AKSÖZ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu ders, edebi metnin matbu formdan dijital ortama geçiş sürecini "Anlatı Teknolojileri " yöntemiyle incelemeyi amaçlar. Dersin temel hedefi, teknolojik dönüşümlerin edebi türleri nasıl yeniden yapılandırdığını anlamak ve bu dönüşümün eğitim süreçlerine (müfredat, okuma alışkanlıkları, yapay zeka kullanımı) yansımalarını tartışmaktır.
Dersin İçeriği
Edebi Biçimler, Anlatı Teknolojileri ve Eğitim" dersi, metnin tarihsel serüvenini teknolojik araçlar ve bu araçların zihnimizde yarattığı değişimler üzerinden ele alan disiplinlerarası bir çalışmadır. Bu dersi üç ana sütun üzerinden özetleyebiliriz: 1. Metnin Fiziksel Dönüşümü (Edebi Biçimler) 2. Araçların Tarihi ve Zihin Yapımız (Anlatı Teknolojileri) 3. Yeni Nesil Öğrenme ve Müfredat (Eğitim)
Dersin Ön Koşulu
yok
Kaynaklar
alanla ilgili bilimsel makaleler
Notlar
alanla ilgili bilimsel makaleler
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | 1. Medya ve Metin İlişkisini Kavrama: Edebi metnin sadece içerikten ibaret olmadığını, içine doğduğu medya aracının (kağıt, ekran, ses kaydı vb.) metnin anlamını ve yapısını nasıl belirlediğini kuramsal düzeyde analiz eder. |
| ÖÇ02 | 2. Anlatı Teknolojileri Bakış Açısı Geliştirme: Güncel dijital teknolojilerin tarihsel kökenlerini (matbaa, daktilo, telgraf vb.) izleyerek, teknolojinin insan düşüncesi ve estetik algısı üzerindeki uzun vadeli etkilerini deşifre eder. |
| ÖÇ03 | 3. Disiplinlerarası Sentez Yapma: Edebiyat teorisi, medya felsefesi ve eğitim bilimleri arasındaki kesişim noktalarını belirleyerek özgün bir akademik perspektif oluşturur. |
| ÖÇ04 | 4. Anlatı Teknolojileri Yöntemini Uygulama: Foucault ve Kittler gibi düşünürlerin geliştirdiği metodolojileri edebi metin incelemelerine uyarlar; metnin "donanım" ve "yazılım" katmanlarını birbirinden ayırır. |
| ÖÇ05 | 5. Dijital Beşeri Bilimler Araçlarını Tanıma: Büyük ver, uzak okuma ve metin madenciliği gibi modern araştırma yöntemlerinin edebiyat çalışmalarındaki imkanlarını ve sınırlarını değerlendirir. |
| ÖÇ06 | 6. Anlatı Analizi Yetkinliği: Klasik anlatı yapıları ile dijital mecralardaki anlatı yapılarını karşılaştırmalı olarak analiz etme becerisi kazanır. |
| ÖÇ07 | 7. Yeni Nesil Okuryazarlık Stratejileri Geliştirme: Dijital çağda "derin okuma" ve "eleştirel dijital okuryazarlık" becerilerinin öğrencilere nasıl kazandırılabileceğine dair somut stratejiler üretir. |
| ÖÇ08 | 8. Yapay Zeka (AI) ve Etik Yönetimi: Yapay zekanın (LLM) edebi üretimdeki rolünü kavrayarak, bu teknolojinin eğitim ortamlarında intihalden ziyade bir "yaratıcı asistan" olarak nasıl konumlandırılabileceğini tasarlar. |
| ÖÇ09 | 9. Müfredat Tasarımı ve Adaptasyon: Değişen medya ekolojisine uygun, klasik eserleri yeni medya formlarıyla harmanlayan yenilikçi edebiyat müfredatları kurgular. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Bilimsel olayları geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeler. | 3 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Olayları ve konuları bilimsel açıdan analiz edip yorumlar. | 2 |
| PÖÇ03 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sosyal bilimlerde kullanılan bilimsel araştırma ve analiz yöntemlerini tanımlar. | 2 |
| PÖÇ04 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Alanına yenilik getirir. | 5 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulayabilir. | 5 |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bilgi alanları arasında bilimsel bağlantı kurar. | 4 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bağımsız araştırma yapar. | 2 |
| PÖÇ08 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Yabancı dil öğrenimi ve öğretimi alanında yüksek lisans düzeyinde edinilen bilgi ve beceriyi ileri düzeyde derinleştirir. | 3 |
| PÖÇ09 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Bir bilimsel araştırmayı planlayıp yürütür. | 1 |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Alanı ile ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yönetir. | 3 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Bilimsel ve sosyal konuları yeni bakış açılarıyla sorgular. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Alanında yürüttüğü bilimsel bir çalışmayı nitel ve nicel verilerle destekleyerek yazılı, sözlü ve görsel olarak uzman veya uzman olmayan kişilere sunar. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Alanı ile ilgili bilimsel bir araştırma ya da proje yürütürken veya bir çalışmayı yorumlarken toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun davranır. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Anlatı Teknolojileri nedir? Edebiyat ve eğitimle nasıl eklemlenir? | Anlatı teknolojilerinin tarihsel gelişimini ve eğitimdeki rolünü anlamak için, sözlü gelenekten dijital çağa kadar bilginin kayıt araçlarını (papirüs, matbaa, ekran) kapsayan temel bir literatür taraması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 2 | Sözellikten Yazıya (Orality to Literacy): Yazının hafıza ve eğitim üzerindeki etkisi; Platon’un yazı eleştirisi. | Walter Ong’un Sözlü ve Yazılı Kültür kitabını ve Platon’un Phaedrus diyaloğundaki "Theuth ve Thamus" mitini, yazının zihni tembelleştirdiği iddiası üzerinden inceleyen kısa bir literatür taraması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 3 | Gutenberg Devrimi ve Tipografik İnsan: Matbaanın ulus devlet, standart dil ve modern eğitim sistemi üzerindeki rolü. | Kaynak taraması | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Yazı Makineleri ve Üslup Analizi: Daktilonun hızı ve mekanikleşen yazarlık; Friedrich Kittler ve Nietzsche örneği. | Daktilonun hızı ve tuş sesinin yazarın zihnini nasıl makineleştirdiğini anlamak için, Nietzsche’nin daktiloda yazdığı kısa ve keskin aforizmaları ile el yazısıyla yazdığı uzun cümlelerini karşılaştıran bir metin taraması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 5 | Görsel Medya ve Realizm Krizi o Fotoğraf ve sinemanın roman betimlemeleri ve anlatı hızı üzerindeki etkisi | yüzyıl sonu romanlarındaki uzun tasvirlerin, fotoğraf ve sinemanın icadıyla nasıl hızlanıp "kamera bakış açısına" dönüştüğünü anlamak için, klasik bir realizm metni ile sinematik kurguya sahip modern bir metni (örneğin bir senaryo veya modernist roman) betimleme yoğunluğu açısından kıyaslama. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 6 | Sesin Arkeolojisi ve İşitsel Eğitim o Radyo tiyatrosundan podcaste: Sesin edebi otoritesi ve dinleme kültürü. | Radyo tiyatrosunun altın çağındaki sesli anlatım teknikleri ile günümüz podcast kültürü arasındaki farkları, "dinleme dikkati" ve "mekânsal ses tasarımı" kavramları üzerinden kıyaslayan bir ses arşivi taraması | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 7 | Ekran Kültürü ve Hipermetin (Hypertext) o Lineer olmayan okuma: Borges’in labirentlerinden dijital romanlara geçiş. | Geleneksel bir kitabı baştan sona okumak ile internette linklere tıklayarak (atlayarak) okumak arasındaki farkı görmek için, Borges’in çok sonlu hikaye mantığını bir web sitesinin yapısıyla kıyaslayan basit bir okuma yapma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 9 | Transmedya Hikâyeciliği ve Katılımcı Kültür o Hikâyelerin mecralar arası dağılımı; Henry Jenkins ve hayran kurguları (fan-fiction | Popüler bir hikayenin (Harry Potter veya Marvel gibi) sadece kitapta kalmayıp filmlere, oyunlara ve hayranların yazdığı yan hikayelere (fan-fiction) nasıl yayıldığını gözlemlemek için, tek bir hikayenin farklı araçlar arasında nasıl bölündüğünü gösteren bir evren haritası çıkarma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma, Soru-Cevap |
| 10 | Oyunlaştırma (Gamification) ve Etkileşimli Kurgu o Edebiyat eğitiminde video oyunları ve "okur-oyuncu" (prosumer) kavramı. | Bir video oyunundaki seçim yapma ve hikayeye yön verme özgürlüğünü, geleneksel bir romanın değişmez akışıyla kıyaslayarak "oyuncu-yazar" ilişkisini gözlemlem | Öğretim Yöntemleri: Tartışma, Soru-Cevap |
| 11 | Oyunlaştırma (Gamification) ve Etkileşimli Kurgu o Edebiyat eğitiminde video oyunları ve "okur-oyuncu" (prosumer) kavramı. II | Bir video oyunundaki seçim yapma ve hikayeye yön verme özgürlüğünü, geleneksel bir romanın değişmez akışıyla kıyaslayarak "oyuncu-yazar" ilişkisini gözlemleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | Algoritmik Yazarlık ve Yapay Zeka (AI) o ChatGPT ve LLM’lerin edebi üretimdeki rolü; eğitimde ödev ve özgünlük krizi. | Yapay zekanın (ChatGPT gibi) bir konuyu saniyeler içinde metne dökme hızı ile bir insanın özgün düşünme ve yazma sürecini karşılaştırarak, "makine üretimi" ile "insan yaratıcılığı" arasındaki sınırları tartışılması | Öğretim Yöntemleri: Tartışma |
| 13 | Algoritmik Yazarlık ve Yapay Zeka (AI) o ChatGPT ve LLM’lerin edebi üretimdeki rolü; eğitimde ödev ve özgünlük krizi.II | Yapay zekanın (ChatGPT gibi) bir konuyu saniyeler içinde metne dönüştürme hızını, bir insanın özgün düşünme ve yazma süreciyle karşılaştırın ve "makine üretimi" ile "insan yaratıcılığı" arasındaki sınırları tartışılması | Öğretim Yöntemleri: Tartışma |
| 14 | Dijital Beşeri Bilimler ve "Uzak Okuma" o Bilgisayarlı edebiyat analizi: Veri madenciliğinin müfredata entegrasyonu. | kuş bakışı" analiz yöntemini inceleme | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma |
| 15 | Dijital Beşeri Bilimler ve "Uzak Okuma" o Bilgisayarlı edebiyat analizi: Veri madenciliğinin müfredata entegrasyonuII. | Kuşbakışı" analiz yöntemini inceleyin. | Öğretim Yöntemleri: Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | yok | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 3 | 42 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 143 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 5,72 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||