Genel Bilgi
| Birim | SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ |
| SERAMİK (YL) | |
| Kod | SRB764 |
| Ad | Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Etik |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Dönem | Güz ve Bahar |
| Süre (T+U) | 3-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 6 AKTS |
| Yerel Kredi | 3 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Prof. Dr. Leman KALAY |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, öğrencilere bilimsel araştırmanın temel kavram, ilke ve yöntemlerini kazandırmak; araştırma problemini belirleme, literatür taraması yapma, uygun araştırma yöntemlerini seçme, veri toplama, analiz etme ve araştırma sonuçlarını akademik ölçütlere uygun biçimde raporlaştırma becerilerini geliştirmektir. Ders kapsamında nicel, nitel ve karma araştırma yaklaşımlarının yanı sıra sanat ve tasarım alanlarına özgü uygulama temelli araştırma yöntemleri ele alınmaktadır. Öğrencilerin bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerini benimsemeleri, akademik dürüstlük bilinci geliştirmeleri ve seramik alanındaki bilimsel ve sanatsal araştırmalarını etik sorumluluk çerçevesinde yürütebilmeleri hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Bilim, bilimsel bilgi ve bilimsel araştırmanın temel kavramları; bilimsel araştırmanın felsefi temelleri ve araştırma sürecinin aşamaları; araştırma problemi, amaç, araştırma soruları ve hipotez oluşturma; literatür taraması ve akademik veri tabanlarının kullanımı; nicel, nitel ve karma araştırma yöntemleri; sanat ve tasarım alanlarında uygulama temelli araştırma yaklaşımları; örnekleme, veri toplama teknikleri, veri analizi, geçerlik ve güvenirlik; bilimsel araştırma raporu, tez ve makale yazım ilkeleri; akademik atıf ve kaynakça düzenleme; araştırma ve yayın etiği, etik ihlaller, fikrî mülkiyet hakları, görsel materyal kullanımı ve yapay zekâ destekli araştırmalarda etik sorumluluklar. Konular, seramik sanatı ve tasarımı alanından seçilen araştırma örnekleriyle ilişkilendirilerek ele alınır.
Dersin Ön Koşulu
Dersin ön koşulu bulunmamaktadır.
Kaynaklar
Bilimsel araştırma yöntemleri, araştırma tasarımı, nitel, nicel ve karma araştırma yaklaşımları, sanat ve tasarım alanında uygulama temelli araştırma, akademik yazım ve bilimsel araştırma etiğine ilişkin temel kitaplar ve ders notları. Temel kaynaklar: - Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2023). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications. - Gray, C. ve Malins, J. (2004). Visualizing Research: A Guide to the Research Process in Art and Design. Ashgate. - Sullivan, G. (2010). Art Practice as Research: Inquiry in Visual Arts. SAGE Publications. - Karasar, N. Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık. - Yükseköğretim Kurulu. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (güncel metin).
Notlar
YÖK Ulusal Tez Merkezi, TÜBİTAK ULAKBİM, DergiPark, Google Scholar, Web of Science, Scopus, JSTOR ve üniversite kütüphanelerinin elektronik veri tabanları. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin güncel mevzuat, APA yayın kılavuzu, ulusal ve uluslararası hakemli dergiler, lisansüstü tezler, bilimsel araştırma raporları, sempozyum ve konferans bildirileri, sanat ve tasarım alanındaki akademik yayınlar ile seramik araştırmalarına yönelik dijital arşivler.
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Bilimsel bilginin temel özelliklerini, bilimsel araştırmanın aşamalarını ve araştırma yaklaşımlarını açıklar. |
| ÖÇ02 | Araştırma problemi, amaç ve araştırma sorularını belirleyerek bilimsel araştırma tasarımı oluşturur. |
| ÖÇ03 | Ulusal ve uluslararası akademik kaynakları sistematik biçimde tarar, değerlendirir ve araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturur. |
| ÖÇ04 | Nicel, nitel ve uygulama temelli araştırma yöntemlerini karşılaştırır; araştırma konusuna uygun veri toplama ve analiz tekniklerini seçer. |
| ÖÇ05 | Bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerini açıklar; etik ihlalleri tanımlar ve akademik çalışmalarda etik sorumlulukları uygular. |
| ÖÇ06 | Araştırma sonuçlarını akademik yazım, atıf ve raporlama kurallarına uygun biçimde düzenler ve bilimsel bir araştırma önerisi hazırlar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Sanat ve tasarım alanının temel kuramsal bilgilerine sahiptir. | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Seramik sanatı ve tasarımı alanına ilişkin ileri düzey kuramsal, tarihsel ve uygulamalı bilgiye sahiptir. | |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Seramik sanatına ilişkin güncel yaklaşımları, sanat kuramlarını ve çağdaş sanat pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir. | 3 |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik malzeme, teknik ve üretim süreçlerine ilişkin uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerilerini sanatsal çalışmalarında kullanır. | |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanında özgün fikirler geliştirir ve bu fikirleri sanatsal üretim süreçlerine dönüştürür. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Sanatsal araştırma ve üretim süreçlerinde farklı disiplinlerin bilgi, yöntem ve yaklaşımlarından yararlanır. | 5 |
| PÖÇ07 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Seramik sanatı alanındaki problemleri tanımlar, araştırır ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirir. | |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Sanatsal araştırmalarında bilimsel ve sanatsal araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız çalışmalar yürütür. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Kendi sanatsal üretimlerini ve diğer sanatçıların çalışmalarını estetik, kavramsal ve eleştirel bağlamda değerlendirir. | |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sanatsal çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel iletişim araçlarını kullanarak akademik ve sanatsal ortamlarda sunar. | 4 |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Seramik sanatı alanındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eder ve mesleki gelişimini bağımsız olarak sürdürür. | |
| PÖÇ12 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farklı disiplinlerden sanatçılar, tasarımcılarla ortak projeler üretir. | |
| PÖÇ13 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Geleneksel ve çağdaş seramik üretim yöntemlerini, malzeme ve yüzey araştırmalarını deneysel yaklaşımlarla bir araya getirerek sanatsal çalışmalar gerçekleştirir. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Bilim ve bilimsel bilgi kavramları; bilimsel bilginin özellikleri, bilimsel düşünme, araştırmanın amaçları ve temel ilkeleri. Bilimsel araştırmanın sanat ve tasarım alanlarındaki yeri ve seramik araştırmalarıyla ilişkisinin incelenmesi. | Bilimsel bilgi ve araştırma kavramlarına ilişkin temel kaynakların incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 2 | Bilimsel araştırmada ontoloji, epistemoloji ve metodoloji kavramları; pozitivist, yorumlayıcı ve eleştirel araştırma yaklaşımlarının karşılaştırılması. Sanatsal araştırmanın bilgi üretme biçimlerinin değerlendirilmesi. | Araştırma paradigmaları ve bilim felsefesi üzerine temel okumaların yapılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 3 | Araştırma konusunun seçimi, araştırma probleminin tanımlanması, amaç ve alt amaçların oluşturulması; araştırma soruları, hipotez, kapsam, sınırlılıklar ve özgünlük kavramlarının incelenmesi. Seramik alanından araştırma problemi örneklerinin değerlendirilmesi. | Seramik sanatı veya tasarımı alanında araştırılabilir bir konu belirlenerek ön araştırma sorularının hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 4 | Sistematik literatür taramasının temel ilkeleri; anahtar kelime belirleme, akademik veri tabanlarını kullanma, kaynak seçimi, bilimsel yayınların güvenilirliğini değerlendirme ve araştırma boşluğunu belirleme. | Belirlenen araştırma konusuyla ilişkili en az beş akademik kaynağın bulunması ve kısa açıklamalı kaynakça hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 5 | Nicel araştırmanın temel özellikleri; değişkenler, hipotezler, araştırma desenleri, örnekleme, ölçme ve nicel veri toplama teknikleri. Sanat ve tasarım araştırmalarında anket ve nicel değerlendirme örneklerinin incelenmesi. | Nicel araştırma yöntemlerini kullanan bir akademik makalenin yöntem bölümünün incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 6 | Nitel araştırmanın özellikleri; durum çalışması, fenomenoloji, etnografi, görüşme, gözlem, doküman incelemesi ve içerik analizi yöntemlerinin değerlendirilmesi. Sanatçı araştırmaları ve eser incelemelerinde nitel yöntemlerin kullanımı. | Nitel araştırma yöntemiyle hazırlanmış bir sanat veya tasarım araştırmasının incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Anlatım |
| 7 | Karma araştırma yöntemlerinin temel özellikleri; nicel ve nitel verilerin birlikte kullanımı. Sanatsal araştırma, uygulama temelli araştırma ve uygulama yoluyla araştırma yaklaşımlarının incelenmesi; seramik üretim süreçlerinin araştırma kapsamında belgelenmesi ve değerlendirilmesi. | Sanat ve tasarım alanında uygulama temelli araştırmaya ilişkin bir akademik çalışmanın incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 8 | Ara Sınavlar | Bilimsel araştırmanın temel kavramları, araştırma tasarımı, literatür taraması ve araştırma yöntemlerine ilişkin konuların tekrar edilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 9 | Veri türleri, evren ve örneklem, örnekleme yöntemleri, anket, görüşme, gözlem ve doküman incelemesi teknikleri. Görsel veri, sanat eseri ve arşiv materyallerinin araştırma verisi olarak kullanılması. | Seçilen araştırma konusuna uygun veri toplama araçlarının belirlenmesi ve örnek bir veri toplama planının hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 10 | Nicel ve nitel veri analizinin temel ilkeleri; betimsel analiz, içerik analizi, tematik analiz ve temel istatistiksel değerlendirmeler. Araştırmalarda geçerlik, güvenirlik, inandırıcılık ve tutarlılık ölçütlerinin incelenmesi. | Farklı veri analizi yöntemlerinin kullanıldığı akademik çalışmaların incelenmesi ve yöntemlerin karşılaştırılması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 11 | Etik kavramı, araştırma etiği, akademik dürüstlük, araştırmacı sorumlulukları, bilimsel nesnellik, şeffaflık, veri güvenliği ve araştırma süreçlerinde etik karar verme. YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nin incelenmesi. | YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nin incelenmesi ve temel etik ilkelerin belirlenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 12 | İntihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım, haksız yazarlık ve diğer etik ihlallerin incelenmesi. Etik kurul onayı, bilgilendirilmiş onam, kişisel verilerin korunması, görsel kullanım izinleri ve sanatsal araştırmalarda fikrî mülkiyet sorumluluklarının değerlendirilmesi. | Araştırma etiği ihlallerine ilişkin örnek olayların incelenmesi ve etik açıdan değerlendirilmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 13 | Bilimsel metinlerin yapısı, akademik dil, doğrudan ve dolaylı alıntılama, atıf ve kaynakça düzenleme ilkeleri. APA sisteminin temel özellikleri, kaynak yönetim araçları ve yapay zekâ destekli araştırma ve yazım süreçlerinde doğruluk, şeffaflık ve etik sorumluluklar. | Akademik yazım ve kaynak gösterme kurallarının incelenmesi; seçilen kaynaklarla örnek atıf ve kaynakça hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 14 | Bilimsel araştırma raporunun temel bölümleri; başlık, özet, giriş, kuramsal çerçeve, yöntem, bulgular, tartışma, sonuç ve kaynakça düzeni. Lisansüstü tez yazım ilkeleri, bilimsel makale hazırlama ve görsel belgelerin akademik metinlerde kullanımı. | Seçilen bir yüksek lisans tezinin veya bilimsel makalenin yapısal açıdan incelenmesi. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 15 | Araştırma önerisinin hazırlanması; araştırma problemi, amaç, önem, literatür, yöntem, etik hususlar ve beklenen sonuçların bütüncül biçimde düzenlenmesi. Öğrencilerin sanat ve tasarım alanlarından seçtikleri konulara yönelik araştırma önerilerini sunmaları ve eleştirel olarak değerlendirmeleri. | Belirlenen araştırma konusuna ilişkin bilimsel araştırma önerisinin ve akademik sunumun hazırlanması. | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Bilimsel araştırma yöntemleri, veri toplama ve analiz süreçleri, akademik yazım ve araştırma etiği konularının genel tekrarının yapılması. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Araştırma tasarımı, yöntem seçimi ve etik sorumlulukların örnek bilimsel çalışmalar üzerinden değerlendirilmesi; araştırma önerisi hazırlama ilkelerinin gözden geçirilmesi. | Ölçme Yöntemleri: Ödev |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 5 | 70 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 2 | 8 | 16 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 4 | 4 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 4 | 4 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 150 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 6,00 | ||
| AKTS | 6 AKTS | ||