SRB720 Seramik Konservasyonu ve Restorasyonu

6 AKTS - 2-2 Süre (T+U)- . Yarıyıl- 3 Yerel Kredi

Genel Bilgi

Birim SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
SERAMİK (YL)
Kod SRB720
Ad Seramik Konservasyonu ve Restorasyonu
Dönem 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı
Dönem Bahar
Süre (T+U) 2-2 (T-U) (17 Hafta)
AKTS 6 AKTS
Yerel Kredi 3 Yerel Kredi
Eğitim Dil Türkçe
Seviye Belirsiz
Tür Normal
Öğretim Şekli Yüz Yüze Öğretim
Bilgi Paketi Koordinatörü Prof. Dr. Leman KALAY
Dersin Öğretim Elemanı
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.


Dersin Amacı / Hedefi

Bu dersin amacı, öğrencilere seramik kültür varlıklarının korunması ve onarılmasına ilişkin temel kuramsal bilgileri ve uygulama becerilerini kazandırmak; konservasyon ve restorasyon süreçlerini tarihsel, teknik, estetik ve etik boyutlarıyla değerlendirebilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin seramik eserlerde bozulma nedenlerini belirlemeleri, eserlerin mevcut durumlarını belgelemeleri, koruma ve müdahale yöntemlerini karşılaştırmaları, uygun malzeme ve teknikleri değerlendirmeleri ve eğitim amaçlı örnekler üzerinde temel onarım uygulamaları gerçekleştirmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin kültürel mirasın korunmasına yönelik bilinç geliştirmeleri ve seramik eserlerin özgünlüğünü gözeten bilimsel ve etik yaklaşımları benimsemeleri amaçlanmaktadır.

Dersin İçeriği

Seramik konservasyonu ve restorasyonunun temel kavramları, tarihsel gelişimi ve etik ilkeleri; arkeolojik, tarihî ve sanatsal seramik eserlerin malzeme özellikleri ve bozulma nedenleri; eserlerde durum tespiti, görsel inceleme, fotoğrafla belgeleme ve koruma raporu hazırlama; önleyici konservasyon yaklaşımları; seramik eserlerde temizlik, birleştirme, yapıştırma, destekleme, kalıp alma, dolgu, tümleme ve renklendirme yöntemleri; müdahale malzemelerinin seçimi ve değerlendirilmesi; çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin korunmasına ilişkin yaklaşımlar; müze koleksiyonlarında seramik konservasyonu ve restorasyonuna yönelik örnek olay incelemeleri. Ders kapsamında kuramsal bilgiler, eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde gerçekleştirilen uygulamalar ve karşılaştırmalı eser analizleriyle desteklenmektedir.

Dersin Ön Koşulu

Ön koşul bulunmamaktadır.

Kaynaklar

Seramik konservasyonu ve restorasyonu, kültürel mirasın korunması, seramik eserlerde bozulma türleri, belgeleme, birleştirme, tümleme ve renklendirme yöntemleri ile koruma etiğine ilişkin temel kitaplar, bilimsel makaleler ve öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları. Temel kaynaklar: - Buys, S. ve Oakley, V. (1993). The Conservation and Restoration of Ceramics. Butterworth-Heinemann. - Larney, J. (1978). Restoring Ceramics. Barron's. - Başaran, S. (2000). Pişmiş Toprak ve Cam Eserlerin Konservasyon/Restorasyonu. - Grayson, J. (1985). Riparazione e restauro di ceramiche e porcellane. - Larney, J. (1971). “Ceramics Restoration in the Victoria and Albert Museum.” Studies in Conservation, 16, 69–82.

Notlar

Ulusal ve uluslararası müzelerin dijital koleksiyonları, konservasyon ve restorasyon araştırma merkezlerinin yayınları, kültürel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası ilke ve kılavuzlar, hakemli bilimsel dergiler, arkeolojik kazı raporları, lisansüstü tezler, seramik konservasyonuna yönelik örnek olay çalışmaları, fotoğraf ve görsel belgeleme arşivleri ile eğitim amaçlı uygulama materyalleri. International Council of Museums (ICOM), International Council of Museums – Committee for Conservation (ICOM-CC) ve International Institute for Conservation (IIC) yayınlarından yararlanılır.


Dersin Öğrenme Çıktıları

Sıra Dersin Öğrenme Çıktıları
ÖÇ01 Seramik konservasyonu ve restorasyonunun temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve etik ilkelerini açıklar.
ÖÇ02 Arkeolojik, tarihî ve sanatsal seramik eserlerde görülen bozulma türlerini ve nedenlerini analiz eder.
ÖÇ03 Seramik eserlerin mevcut durumlarını uygun belgeleme yöntemleriyle inceler ve koruma değerlendirme raporu hazırlar.
ÖÇ04 Seramik konservasyonu ve restorasyonunda kullanılan malzeme, yöntem ve teknikleri karşılaştırarak uygun müdahale yaklaşımlarını değerlendirir.
ÖÇ05 Eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde birleştirme, dolgu, tümleme ve renklendirme uygulamalarını koruma ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirir.
ÖÇ06 Seramik eserlerin korunmasına ilişkin uygulama ve örnek olayları bilimsel, estetik ve etik ölçütler doğrultusunda eleştirel olarak değerlendirir.


Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi

Sıra Tür Program Öğrenme Çıktıları Duzey
PÖÇ01 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Sanat ve tasarım alanının temel kuramsal bilgilerine sahiptir.
PÖÇ02 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Seramik sanatı ve tasarımı alanına ilişkin ileri düzey kuramsal, tarihsel ve uygulamalı bilgiye sahiptir. 4
PÖÇ03 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Seramik sanatına ilişkin güncel yaklaşımları, sanat kuramlarını ve çağdaş sanat pratiklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir.
PÖÇ04 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik malzeme, teknik ve üretim süreçlerine ilişkin uzmanlık düzeyindeki bilgi ve becerilerini sanatsal çalışmalarında kullanır. 4
PÖÇ05 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik sanatı alanında özgün fikirler geliştirir ve bu fikirleri sanatsal üretim süreçlerine dönüştürür.
PÖÇ06 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Sanatsal araştırma ve üretim süreçlerinde farklı disiplinlerin bilgi, yöntem ve yaklaşımlarından yararlanır.
PÖÇ07 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Seramik sanatı alanındaki problemleri tanımlar, araştırır ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirir. 5
PÖÇ08 Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği Sanatsal araştırmalarında bilimsel ve sanatsal araştırma yöntemlerini kullanarak bağımsız çalışmalar yürütür.
PÖÇ09 Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik Kendi sanatsal üretimlerini ve diğer sanatçıların çalışmalarını estetik, kavramsal ve eleştirel bağlamda değerlendirir.
PÖÇ10 Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik Sanatsal çalışmalarını yazılı, sözlü ve görsel iletişim araçlarını kullanarak akademik ve sanatsal ortamlarda sunar.
PÖÇ11 Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği Seramik sanatı alanındaki ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eder ve mesleki gelişimini bağımsız olarak sürdürür.
PÖÇ12 Bilgi - Kuramsal, Olgusal Farklı disiplinlerden sanatçılar, tasarımcılarla ortak projeler üretir.
PÖÇ13 Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı Geleneksel ve çağdaş seramik üretim yöntemlerini, malzeme ve yüzey araştırmalarını deneysel yaklaşımlarla bir araya getirerek sanatsal çalışmalar gerçekleştirir. 5


Haftalık Akış

Hafta Konu Ön Hazırlık Yöntemler
1 Seramik Konservasyonu ve Restorasyonuna Giriş Konservasyon, restorasyon ve önleyici koruma kavramlarının tanımlanması; seramik eserlerin korunmasının tarihsel gelişimi, temel yaklaşımları ve kültürel miras bağlamındaki öneminin incelenmesi. Konservasyon ve restorasyonun temel kavramlarına ilişkin kaynakların incelenmesi; seramik eserlerin korunmasına yönelik örneklerin araştırılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
2 Kültür varlıklarının korunmasında özgünlük, asgari müdahale, belgeleme, müdahalenin ayırt edilebilirliği ve malzeme uyumluluğu ilkelerinin incelenmesi. Seramik eserlerin korunmasına ilişkin uluslararası etik yaklaşımların değerlendirilmesi. Koruma etiği ve uluslararası konservasyon ilkelerine ilişkin metinlerin incelenmesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
3 Arkeolojik ve tarihî seramik eserlerde fiziksel, kimyasal ve çevresel etkenlere bağlı bozulmaların incelenmesi; çatlak, kırık, yüzey kaybı, sır bozulmaları, tuzlanma ve önceki onarımlardan kaynaklanan sorunların değerlendirilmesi. Farklı bozulma türlerini gösteren seramik eser örneklerinin araştırılması ve görsel inceleme yapılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
4 Seramik eserlerin mevcut durumlarının değerlendirilmesi; fotoğrafla belgeleme, ölçülendirme, hasar haritalama, durum raporu hazırlama ve müdahale öncesi kayıt yöntemlerinin incelenmesi ve eğitim örnekleri üzerinde uygulanması. Seramik eserlerde durum tespiti ve belgeleme örneklerinin incelenmesi; uygulamada kullanılacak belgeleme formunun hazırlanması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
5 Seramik eserlerin depolanması, sergilenmesi ve taşınması sırasında karşılaşılabilecek risklerin incelenmesi; çevresel koşullar, mekanik hasar, uygun destekleme ve koruyucu ambalajlama yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Müze koleksiyonlarında seramik eserlerin depolama ve sergileme koşullarına ilişkin örneklerin araştırılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
6 Seramik konservasyonunda kullanılan yapıştırıcılar, dolgu malzemeleri, destek sistemleri ve renklendirme araçlarının temel özelliklerinin incelenmesi; malzeme uyumluluğu, yaşlanma davranışı, müdahalenin geri alınabilirliği ve uygulama güvenliğinin değerlendirilmesi. Seramik konservasyonunda kullanılan malzeme gruplarının araştırılması ve özelliklerinin karşılaştırılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
7 Kırık seramik parçaların değerlendirilmesi, parça eşleştirme, geçici sabitleme ve birleştirme ilkelerinin incelenmesi. Eğitim amaçlı seramik örnekleri üzerinde uygun yapıştırma ve destekleme uygulamalarının gerçekleştirilmesi. Seramik eserlerde birleştirme yöntemlerine ilişkin kaynakların incelenmesi ve uygulama örneklerinin araştırılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama
8 Ara Sınavlar Seramik konservasyonunun temel ilkeleri, bozulma türleri, belgeleme yöntemleri ve müdahale malzemelerine ilişkin konuların tekrar edilmesi. Ölçme Yöntemleri:
Yazılı Sınav
9 Seramik eserlerde eksik bölümlerin tamamlanmasına yönelik kalıp alma ve destekleme yöntemlerinin incelenmesi; eğitim amaçlı örnekler üzerinde doğrudan ve dolaylı kalıp yaklaşımlarının değerlendirilmesi ve uygun uygulamaların gerçekleştirilmesi. Kalıp alma ve destekleme tekniklerine ilişkin kaynakların incelenmesi; uygulama için örnek seramik formunun belirlenmesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama
10 Seramik eserlerde eksik kısımların tamamlanmasına ilişkin yaklaşımların incelenmesi; destek dolgusu, kısmi tümleme ve biçimsel bütünlüğün yeniden oluşturulması yöntemlerinin eğitim amaçlı örnekler üzerinde uygulanması. Seramik tümleme yöntemlerine ilişkin örnek olayların incelenmesi ve uygulama planının hazırlanması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama
11 Seramik restorasyonunda yüzey bütünlüğü, görsel uyum ve müdahalenin ayırt edilebilirliği kavramlarının incelenmesi; farklı renklendirme ve rötuş yaklaşımlarının karşılaştırılması ve eğitim amaçlı örneklerde uygulama yapılması. Seramik eserlerde renklendirme ve rötuş yaklaşımlarının araştırılması; farklı müdahale örneklerinin görsel açıdan karşılaştırılması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama
12 Çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin malzeme ve yüzey özelliklerinin değerlendirilmesi; sır çatlakları, yüzey kayıpları, eski müdahaleler ve korunma sorunlarının incelenmesi. Farklı eser gruplarına yönelik konservasyon yaklaşımlarının karşılaştırılması. Çini, sırlı seramik ve porselen eserlerin konservasyonuna ilişkin bilimsel yayınların ve örnek çalışmaların incelenmesi. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Alıştırma ve Uygulama
13 Ulusal ve uluslararası müze koleksiyonlarında gerçekleştirilen seramik konservasyonu ve restorasyonu çalışmalarının incelenmesi; müdahale kararlarının, kullanılan yöntemlerin, belgeleme süreçlerinin ve etik yaklaşımların karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. Bir müze koleksiyonundan seçilen seramik eserin konservasyon geçmişine ilişkin araştırma yapılması ve örnek olayın değerlendirilmesi. Öğretim Yöntemleri:
Soru-Cevap, Anlatım, Alıştırma ve Uygulama
14 Seçilmiş bir seramik eserin malzeme, biçim, yüzey ve bozulma özellikleri bakımından değerlendirilmesi; mevcut durumunun belgelenmesi ve koruma etiği ilkeleri doğrultusunda gerekçeli bir müdahale önerisinin geliştirilmesi. İncelenecek seramik esere ilişkin görsel ve yazılı belgelerin derlenmesi ve ön durum değerlendirmesinin hazırlanması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma, Alıştırma ve Uygulama
15 Dönem boyunca gerçekleştirilen eğitim amaçlı konservasyon ve restorasyon uygulamalarının değerlendirilmesi; müdahale öncesi ve sonrası belgelerin düzenlenmesi, uygulama raporlarının hazırlanması ve öğrenci çalışmalarının eleştirel olarak tartışılması. Uygulama sürecine ilişkin fotoğrafların, malzeme bilgilerinin ve değerlendirme notlarının düzenlenerek restorasyon raporunun ve sunumun hazırlanması. Öğretim Yöntemleri:
Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma
16 Yarıyıl Sonu Sınavları Seramik konservasyonu ve restorasyonuna ilişkin kuramsal bilgilerin, koruma ilkelerinin, müdahale yöntemlerinin ve uygulama süreçlerinin genel tekrarının yapılması. Ölçme Yöntemleri:
Proje / Tasarım
17 Yarıyıl Sonu Sınavları Seramik eserlerin koruma durumlarına ilişkin örnek olayların incelenmesi; belgeleme, müdahale kararları, malzeme seçimi ve etik değerlendirme ölçütlerinin karşılaştırmalı olarak gözden geçirilmesi. Ölçme Yöntemleri:
Proje / Tasarım


Öğrenci İş Yükü - AKTS

Çalışmalar Sayısı Süresi (Saat) İş Yükü (Saat)
Ders ile İlgili Çalışmalar
Ders (Sınav haftaları dahil değildir) 14 4 56
Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) 14 5 70
Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar
Ödev, Proje, Diğer 2 8 16
Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) 1 4 4
Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı 1 4 4
Toplam İş Yükü (Saat) 150
Toplam İş Yükü / 25 (s) 6,00
AKTS 6 AKTS

Güncelleme Zamanı: 13.10.2026 09:05