TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | ECZACILIK FAKÜLTESİ |
| ECZACILIK PR. | |
| Kod | ECS313 |
| Ad | Kromatografik Yöntemler |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 5. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 2-0 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 2 AKTS |
| Yerel Kredi | 2 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Dr. Öğr. Üyesi SAMET POYRAZ |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, kromatografik ayırma tekniklerinin teorik temellerini, çalışma prensiplerini ve farmasötik analizlerdeki uygulamalarını öğrencilere kazandırmaktır. Ders kapsamında öğrencilerin farklı kromatografik yöntemleri karşılaştırabilmesi, uygun yöntemi seçebilmesi ve elde edilen kromatografik verileri yorumlayabilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, ilaç analizlerinde yaygın olarak kullanılan gaz kromatografisi (GC), yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ve ileri kromatografik teknikler hakkında temel bilgi ve uygulama bakış açısı kazandırılması amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği
Kromatografinin temel prensipleri, ayırma mekanizmaları ve kromatografik parametreler; kromatografik yöntemlerin sınıflandırılması; kolon ve planar kromatografi teknikleri; gaz kromatografisi (GC) ve uygulamaları; yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ve çalışma prensipleri; dedektör sistemleri; özel kromatografik teknikler (HILIC, iyon kromatografisi, boyut eleme kromatografisi, süperkritik akışkan kromatografisi); kromatografik yöntemlerin farmasötik analizlerde kullanımı ve elde edilen verilerin yorumlanması.
Dersin Ön Koşulu
Bu ders için ön koşul bulunmamaktadır. Ancak analitik kimya ve genel kimya konularına temel düzeyde hâkimiyet önerilir.
Kaynaklar
Ders notları, öğretim elemanı tarafından hazırlanan sunumlar, ders içi açıklamalar ve seçilmiş bilimsel kaynaklardan derlenen materyallerden oluşmaktadır. Ders Kitapları Gündüz, T. Enstrümantal Analiz, Gazi Kitabevi Skoog, D. A., Holler, F. J., Crouch, S. R. Analitik Kimya İlkeleri Skoog, D. A., Holler, F. J., Nieman, T. A. Enstrümantal Analiz İlkeleri Poole, C. F. Liquid Chromatography: Fundamentals and Instrumentation, Elsevier
Notlar
Güncel bilimsel makaleler (kromatografi uygulamaları) Farmasötik analiz alanındaki derleme çalışmaları Uluslararası veri tabanları (ScienceDirect, PubMed vb.)
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Kromatografinin temel prensiplerini ve ayırma mekanizmalarını açıklar. |
| ÖÇ02 | Kromatografik teknikleri (kolon, TLC, GC, HPLC vb.) sınıflandırır. |
| ÖÇ03 | Gaz kromatografisi (GC) sisteminin bileşenlerini ve çalışma prensibini açıklar. |
| ÖÇ04 | Yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) sistemini ve ayırma mekanizmalarını açıklar. |
| ÖÇ05 | Kromatografik parametreleri (alıkonma süresi, çözünürlük, seçicilik, teorik tabaka sayısı) yorumlar. |
| ÖÇ06 | Farklı kromatografik tekniklerin avantaj ve sınırlılıklarını karşılaştırır. |
| ÖÇ07 | Analiz amacına uygun kromatografik yöntemi seçer. |
| ÖÇ08 | Kromatografik dedektör sistemlerini (UV, PDA, MS vb.) tanımlar ve kullanım alanlarını açıklar. |
| ÖÇ09 | Özel kromatografik tekniklerin (HILIC, iyon kromatografisi, SEC, SFC) temel özelliklerini açıklar. |
| ÖÇ10 | Kromatografik verileri (kromatogramlar) değerlendirir ve yorumlar. |
| ÖÇ11 | Kromatografik yöntemlerin farmasötik analizlerdeki kullanımını açıklar. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Farmasötik alanda yeterli bilgiye sahip olur ve edindiği bilgileri geliştirir. | 4 |
| PÖÇ02 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Mevcut yasalar ve mevzuat doğrultusunda, etik sorumluluk ile mesleki bilgileri kavrar. | |
| PÖÇ03 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | İlaç konusunda edindiği bilgiler ile hastaya, topluma ve sağlık personeline danışmanlık hizmeti sunar, ileri düzeydeki bilgi ve becerisini eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir. | 2 |
| PÖÇ04 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Eczacılık alanında tarihi ve güncel gelişmelere ulaşma, bilimsel ve kanıta dayalı verileri izleme, değerlendirme ve uygulama bilgisine sahip olur. | 4 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Klinik eczacılık temelini öğrenerek, ilaç/hasta odaklı eczacılık uygulamalarının ve bireyselleşmiş farmasötik bakım hizmetinin sağlanmasına yardımcı olacak bilgi ve beceriye sahip olur. | |
| PÖÇ06 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Eczacılık meslek ve eğitiminin gelişimine ait olay ve olguları araştırma, değerlendirme ve çözümlemede rol alır. | 4 |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Eczacılık meslek bilgilerini, farklı disiplinlerden gelen bilgilerle bütünleştirip geliştirir ve edinmiş olduğu bilgileri toplumun sağlık düzeyinin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için kullanır. | 3 |
| PÖÇ08 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Temel bilimler ve temel tıp bilimlerinin kavram ve uygulamalarını ilaç ve eczacılık alanında etkili bir şekilde kullanılır, yaşam boyu öğrenme ilkesi ile bilgilerini doğru bilgi kaynakları ile günceller. | 5 |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Sözlü ve yazılı olarak etkili iletişim kurar. | 2 |
| PÖÇ10 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Atatürk İlke ve İnkılaplarına bağlı evrensel bilgi ile donanmış, Türkçeyi doğru kullanan en az bir yabancı dil bilen eczacı olarak bilgi birikimini kullanarak mesleğini yürütür. | |
| PÖÇ11 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Dış görünüm, tavır, tutum ve davranışları, profesyonel kimliği ile meslektaşlarına rol model ve topluma örnek olur. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Toplumun sağlık düzeyinin ve kalitenin yükseltilmesine yönelik sağlık politikaları ve sağlık ekonomisi, eczane yönetimi konularında bilgi sahibi olur ve farmasötik alandaki problemleri tanımlar. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Güncel sağlık ve tedavi sorunları hakkında bilgileri kavrar, bu konularda ulusal ve uluslararası toplantılara katılır ve toplum sağlığı konusunda etkin rol oynar. | 2 |
| PÖÇ14 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Hastalıklar ile ilgili temel bilgileri edinir, tedavide kullanılan ilaçlar hakkında akılcı ilaç kullanımına uygun kararlar verir. | 2 |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Kromatografi teorisi ve temel kavramlar | Kromatografinin temel prensipleri hakkında kısa okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 2 | Kromatografik yöntemler ve sınıflandırılması | Kromatografi türleri hakkında genel araştırma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 3 | Kolon kromatografisi | Sabit faz ve elüsyon tekniklerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 4 | İnce tabaka kromatografisi (İTK) | Rf değeri ve İTK uygulamaları hakkında okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 5 | Gaz kromatografisi (GC) | GC cihaz bileşenlerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 6 | Gaz kromatografisi (GC) uygulamaları | Uçucu bileşik analizleri hakkında örnekler | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 7 | Yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) | HPLC sistem bileşenlerinin incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 8 | Ara Sınavlar | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
|
| 9 | HPLC uygulamaları | İlaç analizlerinde HPLC kullanımı üzerine okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 10 | Süperkritik akışkan kromatografisi (SFC) | Süperkritik akışkan kavramının incelenmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 11 | İyon kromatografisi | İyon değişim mekanizması hakkında okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 12 | Boyut eleme kromatografisi (SEC) | Molekül boyutuna göre ayırma prensipleri | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 13 | HILIC ve özel teknikler | Polar bileşik analizleri hakkında okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 14 | Güncel kromatografi uygulamaları | LC-MS uygulamaları hakkında araştırma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 15 | Genel değerlendirme | Önceki konuların tekrar edilmesi | Öğretim Yöntemleri: Anlatım |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
|
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 14 | 2 | 28 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 14 | 1 | 14 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 1 | 4 | 4 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 1 | 4 | 4 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 50 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 2,00 | ||
| AKTS | 2 AKTS | ||