TÜRKÇE
ENGLISH
Genel Bilgi
| Birim | ADANA MESLEK YÜKSEKOKULU |
| ÇOCUK GELİŞİMİ PR. | |
| Kod | CGP148 |
| Ad | Yapay Zeka Okuryazarlığı |
| Dönem | 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı |
| Yarıyıl | 2. Yarıyıl |
| Süre (T+U) | 1-1 (T-U) (17 Hafta) |
| AKTS | 3 AKTS |
| Yerel Kredi | 1.5 Yerel Kredi |
| Eğitim Dil | Türkçe |
| Seviye | Belirsiz |
| Tür | Normal |
| Etiket | S Seçmeli |
| Öğretim Şekli | Yüz Yüze Öğretim |
| Bilgi Paketi Koordinatörü | Öğr. Gör. Dr. ALİ KEMAL UĞUR |
| Dersin Öğretim Elemanı |
Güncel dönem ders programı henüz yapılmamıştır.
|
Dersin Amacı / Hedefi
Bu dersin amacı, Çocuk Gelişimi programı öğrencilerinin üretken yapay zekâ teknolojilerini temel düzeyde anlamalarını; bu araçları etik, güvenli ve çocukların kişisel verilerini koruyacak şekilde kullanarak okul öncesi döneme uygun nitelikli eğitsel materyaller (dijital hikâye, etkinlik planı vb.) geliştirmelerini sağlamaktır. Ayrıca öğrencilere, yapay zekâ uygulamalarının erken çocukluk dönemindeki bilişsel ve sosyo-duygusal etkilerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirme becerisi kazandırmak hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Yapay zekâ ve üretken YZ temel kavramları; eğitimde prompt (komut) mühendisliği; YZ destekli okul öncesi materyal (görsel, metin, etkinlik) tasarımı; YZ çıktılarının (halüsinasyon/yanılgı) pedagojik açıdan doğrulanması; dijital ayak izi ve çocukların veri gizliliği; teknoloji etiği, açık bilim ve telif hakları; erken çocukluk döneminde yapay zekâ kullanımının gelişimsel etkileri ve literatür incelemesi.
Dersin Ön Koşulu
Yok
Kaynaklar
BTK Akademi. Eğitim Adı: Sosyal Medyada İçerik Üretim Süreci, Hikâye Anlatıcılığı ve Görsel Dil. https://www.btkakademi.gov.tr/ BTK Akademi. Eğitim Adı: Çocuklar İçin Yapay Zeka. https://www.btkakademi.gov.tr/ BTK Akademi. Eğitim Adı: Yapay Zekâ Etiği. https://www.btkakademi.gov.tr/
Notlar
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO Publishing. Ders sürecinde kullanılacak açık erişimli ve ücretsiz Üretken YZ araçları (ChatGPT, Claude, Canva YZ, Copilot vb.). Erken çocukluk eğitiminde teknoloji entegrasyonu ve dijital okuryazarlık üzerine güncel akademik makaleler (Haftalık okuma listesi olarak verilecektir).
Dersin Öğrenme Çıktıları
| Sıra | Dersin Öğrenme Çıktıları |
|---|---|
| ÖÇ01 | Öğrenci, verilen okul öncesi vaka örnekleri üzerinden, yapay zekaya ilişkin temel kavramları kendi cümleleriyle ve eksiksiz bir şekilde tanımlar. |
| ÖÇ02 | Öğrenci, belirli bir etkinlik senaryosu verildiğinde, eğitsel amaca uygun üretken YZ komutlarını (prompt), sınırları ve bağlamı net olacak şekilde yazar. |
| ÖÇ03 | Öğrenci, üretken YZ araçlarını kullanarak, okul öncesi çocukların gelişimsel özelliklerine uygun eğitsel materyaller (dijital hikaye, etkinlik planı) tasarlar. |
| ÖÇ04 | Öğrenci, YZ tarafından üretilmiş bir eğitim materyalini inceleyerek, içerikteki bilgilerin doğruluğunu ve pedagojik güvenilirliğini bilimsel/akademik kaynaklarla karşılaştırarak teyit eder. |
| ÖÇ05 | Öğrenci, YZ araçlarına veri girişi yaparken, çocukların kişisel veri gizliliğini korumaya yönelik anonimleştirme adımlarını eksiksiz uygular. |
| ÖÇ06 | Öğrenci, ders kapsamındaki tüm proje ve ödev hazırlama süreçlerinde, teknoloji etiği kurallarına akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde uygun davranır. |
| ÖÇ07 | Öğrenci, seçilen bir YZ destekli eğitimi uygulamasını baz alarak, uygulamanın erken çocukluk dönemindeki gelişimsel etkilerini olumlu ve olumsuz yönleriyle birlikte, kanıta dayalı olarak değerlendirir. |
Program Öğrenme Çıktıları ile İlişkisi
| Sıra | Tür | Program Öğrenme Çıktıları | Duzey |
|---|---|---|---|
| PÖÇ01 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Çocuk gelişimi alanındaki temel güncellenmiş kuramsal bilgileri, uygulama için gerekli bilgileri, gerekli eğitim ve öğretim araçlarını ve kaynakları açıklar. | 3 |
| PÖÇ02 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alanı ile ilgili çalışma süreçlerindeki araç-gereç, materyal, malzeme ile iletişim teknolojilerini kullanır. | 5 |
| PÖÇ03 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Çocukların Türkçeyi doğru kullanmalarını destekler | |
| PÖÇ04 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Çocukların gelişim özelliklerini ve bireysel farklılıklarını dikkate alarak uygun öğretim strateji, yöntem, etkinlik ve tekniklerini uygular. | 3 |
| PÖÇ05 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Alandaki yenilikleri takip edebilecek düzeyde bir yabancı dil kullanır. | |
| PÖÇ06 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Okul öncesi eğitim kurumlarındaki ve özel eğitim kurumlarındaki çocukların gelişim alanlarını (fiziksel, bilişsel, dil, sosyal-duygusal, duyusal gelişim alanları) destekleyici eğitsel materyal hazırlar ve eğitim ortamlarını düzenler. | |
| PÖÇ07 | Yetkinlikler - Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği | Bireysel ve grup çalışmalarına katılır ve grup ile iş birliği yapar. | |
| PÖÇ08 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Matematik ve sosyal bilimler (Tarih, Türkçe) alanıyla ilgili temel kuramsal bilgileri açıklar. | |
| PÖÇ09 | Yetkinlikler - Alana Özgü Yetkinlik | Mesleği ile ilgili programların felsefesini, genel özelliklerini ve programın her bir öğesinin gerekliliklerini sınıf yönetimine ve uygulamalarına yansıtır. | |
| PÖÇ10 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | İş güvenliği, işçi sağlığı, iş kazaları ile çevre koruma ve iklim bilgisini açıklar. | |
| PÖÇ11 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Kendini birey olarak tanır; yaratıcılığını ve güçlü yönlerini kullanır ve zayıf yönlerini geliştirir. | |
| PÖÇ12 | Yetkinlikler - İletişim ve Sosyal Yetkinlik | Çocuk ve anne-baba başta olmak üzere diğer paydaşlarla etkili iletişim kurar. | |
| PÖÇ13 | Yetkinlikler - Öğrenme Yetkinliği | Özel gereksinimli çocukların özelliklerini bilir bu çocuklar için eğitim sürecini planlar ve uygular. | |
| PÖÇ14 | Bilgi - Kuramsal, Olgusal | Araştırma yöntemlerini, keşfetme ve alternatif çözüm yolları üretme becerisini geliştirir. | 4 |
| PÖÇ15 | Beceriler - Bilişsel, Uygulamalı | Dış görünüm, tutum ve davranışları ile topluma örnek olarak, demokrasi, insan hakları, toplumsal, bilimsel ve mesleki etik değerlere, ilgili yasa, yönetmelik ve mevzuata uygun hareket eder. |
Haftalık Akış
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Yöntemler |
|---|---|---|---|
| 1 | Yapay Zekâya Giriş: Temel Kavramlar ve Mitler | Verilen Kaynağı Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Tartışma |
| 2 | Üretken Yapay Zekâ Araçlarını Tanıma | Konuyla ilgili araştırma yapma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Bireysel Çalışma |
| 3 | Etkili Komut (Prompt) Yazma Sanatı | Verilen Kaynağı Okuma | Öğretim Yöntemleri: Gösterip Yaptırma, Örnek Olay |
| 4 | Çocuk Gelişiminde YZ: Eğitsel Senaryolara Uygun Prompt | Verilen Makaleyi Okuma | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Beyin Fırtınası |
| 5 | YZ Destekli Eğitsel Materyal Tasarımı 1: Etkinlik Planı | Konuyla ilgili araştırma yapma | Öğretim Yöntemleri: Bireysel Çalışma, Anlatım, Örnek Olay |
| 6 | YZ Destekli Eğitsel Materyal Tasarımı 2: Dijital Hikâye | Dijital hikaye örneği araştırma | Öğretim Yöntemleri: Bireysel Çalışma, Tartışma |
| 7 | YZ Halüsinasyonları ve Üretilen Bilgileri Teyit Etme | Verilen Kaynağı Okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Soru-Cevap, Örnek Olay |
| 8 | Ara Sınavlar | Sınava Hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Yazılı Sınav |
| 9 | Dijital Mahremiyet ve Çocukların Veri Gizliliği | Araştırma yapma | Öğretim Yöntemleri: Soru-Cevap, Tartışma, Örnek Olay |
| 10 | Teknoloji Etiği, Dijital Ayak İzi ve Akademik Dürüstlük | Araştırma Yapma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Beyin Fırtınası, Bireysel Çalışma |
| 11 | YZ'nin Erken Çocukluk Dönemindeki Bilişsel Etkileri | Verilen Kaynağı okuma | Öğretim Yöntemleri: Anlatım, Grup Çalışması, Örnek Olay |
| 12 | YZ'nin Erken Çocukluk Dönemindeki Sosyo-Duygusal Etkileri | Uygulama yapma | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Anlatım, Tartışma |
| 13 | Dönem Sonu Proje Hazırlıkları: Materyal Geliştirme 1 | Uygulama yapma | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Proje Temelli Öğrenme , Örnek Olay |
| 14 | Dönem Sonu Proje Hazırlıkları: Materyal Geliştirme 2 | Materyal inceleme | Öğretim Yöntemleri: Alıştırma ve Uygulama, Bireysel Çalışma, Beyin Fırtınası |
| 15 | Dönem Sonu Proje Sunumları ve Genel Değerlendirme | Sunum hazırlığı | Öğretim Yöntemleri: Bireysel Çalışma, Anlatım, Soru-Cevap |
| 16 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Sınava Hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Proje / Tasarım |
| 17 | Yarıyıl Sonu Sınavları | Sınava Hazırlık | Ölçme Yöntemleri: Proje / Tasarım |
Öğrenci İş Yükü - AKTS
| Çalışmalar | Sayısı | Süresi (Saat) | İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ders (Sınav haftaları dahil değildir) | 7 | 2 | 14 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma (Ön çalışma, pekiştirme) | 15 | 3 | 45 |
| Değerlendirmeler ile İlgili Çalışmalar | |||
| Ödev, Proje, Diğer | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınavlar (Yazılı, Sözlü, vs.) | 0 | 0 | 0 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu/Final Sınavı | 0 | 0 | 0 |
| Toplam İş Yükü (Saat) | 87 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (s) | 3,48 | ||
| AKTS | 3 AKTS | ||